Համաստեղի գեղարվեստական արձակում ժամանակն ու տարածությունը հանդես են գալիս մի կողմից իբրև կառուցվածքային նշանակություն ունեցող կատեգորիա, մյուս կողմից՝ իբրև հեղինակի գեղագիտական վերացարկման արդյունք:
Գեղարվեստական գրականության մեջ ժամանակի և տարածության փոխադարձ կապը Մ. Բախտինն անվանել է քրոնոտոպ (հունարենից բառացի թարգմանությամբ նշանակում է` ժամանակատարածություն), որը <<որոշում է գրական ստեղծագործության գեղարվեստական միասնականության կապերը իրական դեպքերի հետ>>[1]:
Առաջինը գերմանացի քննադատ Գ. Լեսսինգն իր հայտնի <<Լաոկոոն կամ գեղանկարչության և բանաստեղծության սահմանների մասին>> աշխատության մեջ անդրադարձավ ժամանակի և տարածության միասնականության խնդրին, արվեստի երկերը բաժանեց` ըստ իրենց ժամանակային և տարածական հատկանիշների:

